به یک دست خیر و به یک دست شر

مروری بر ویکونت دونیم شده نوشته‌ی ایتالیو کالوینو
بهاران فراهانی

پنجشنبه ۲ آبان ۱۳۹۸

به نظرتان داستانی درباره‌‌ی‌ خیر و شر چگونه داستانی خواهد بود؟ احتمالا جواب شما هم به جوابی که من پیش از خواندن «ویکونت دونیم شده» برای این سؤال داشتم، شبیه باشد. برای من داستانی درباره­‌ی خیر و شر یا داستانی بود کلاسیک، یا مرتبط با داستان‌های اسطوره‌ای و یا داستانی برای کودکان. ایتالو کالوینو در ذهن من، تصویر جدیدی آفرید. او که نویسنده­‌ی قرن بیستم است و مخاطبانش را بزرگ‌سالان تشکیل می‌دهند، در سومین اثرش، خود را در قالب راوی‌ای قرار می‌دهد که دایی‌اش، ویکونت مداردو دی ترالبا، در جنگ با عثمانی‌ها در اثر اصابت توپ نیمه­‌ی چپ بدنش را از دست داده و با نیمه­‌ی راستش به ترالبا بازمی‌گردد. این‌که او تنها یک دست، یک پا، یک چشم، یک گوش، نیمی دهان و نیمی از یک بینی را دارد، چیزی نیست که مردم شهر را به وحشت می‌اندازد، بلکه نکته‌ی وحشت‌آفرین این است که ویکونت بازگشته نیمی از وجودش را نیز با قلبش که در نیمه­‌ی چپ بدنش بود، ازدست‌داده است. او یک شر مطلق است. ولی آیا این تنها شر مطلق است که مایه­‌ی عذاب شهر می‌شود؟ پاسخ را شاید بتوان در این سطور پیدا کرد: «روزها به‌این‌ترتیب در ترالبا سپری می‌شد. احساساتمان بی‌رنگ و عاری از شور و شوق می‌شد. چون حس می‌کردیم میان فضیلت و فسادی به یک اندازه غیراخلاقی گیرکرده‌ایم.[1]»

داستان با توصیف فضای اطراف اردوگاه مسیحیان شروع می‌شود، بیشتر اتفاقات کتاب در شهر اصلی ترالبا رخ می‌دهد و در کنار آن نویسنده دو فضای دیگر را هم تصویر می‌کند: دهکده­‌ی کوچکی به نام پراتوفونگو که محل سکونت جذامی‌هاست و محل سکونت پروتستان‌ها که گروهی هستند در اقلیت. اگرچه کتاب ۱۲۰ صفحه بیشتر ندارد، نویسنده با زبردستی توانسته است ما را با تک‌تک شخصیت‌ها و فضاها به‌خوبی آشنا کند.

ایتالو کالوینو که در ادبیات ایتالیا نامی آشناست، در سه‌گانه­‌ی «نیاکان ما» که متشکل از ویکونت دونیم شده (۱۹۵۲)، بارون درختنشین (۱۹۵۷) و شوالیه­‌ی ناموجود (۱۹۵۹) است، پند اخلاقی را با گونه‌ای طنز، در قالب داستان‌هایی در سبک رئالیسم جادویی به ما عرضه می‌کند. اگرچه این سه اثر از نظر داستانی به هم مرتبط نیستند و لزومی بر آن نیست که به ترتیب خوانده شوند، چه‌بسا که عده‌ای ویکونت دونیم شده را ضعیف‌ترین کار این مجموعه نیز بدانند، بااین‌حال خواندن آن‌ها به ترتیب نوشته شدنشان توسط نویسنده، در کنار لذت خواندن، ما را با روند داستان‌نویسی این نویسنده و تکامل او در نوشته‌هایش آشنا می‌کند.

ویکنت دو نیم‌شده

ویکنت دو نیم‌شده

نویسنده: ایتالو كالوینو ناشر: چشمه قطع: شمیز,رقعی نوع جلد: شمیز قیمت: 15,000 تومان


[1]کالوینو، ایتالو. (۱۹۵۲). ویکونت دونیم شده. (ترجمه پرویز شهدی). تهران: نشر چشمه. صفحه ۱۰۸.

میم

لام

شوالیه ناموجود

ایتالو كالوینو ,
15,000 تومان

کمدی های کیهانی

ایتالو كالوینو ,
24,000 تومان

بارون درخت نشین

ایتالو کالوینو ,
32,000 تومان

اگر شبی از شب های زمستان مسافری

ایتالو كالوینو ,
34,000 تومان

دیوانه بازی

كریستیان بوبن ,
10,000 تومان