سفر با ذهن، دور از تصور

مرور کتاب هنر سیر و سفر، اثر آلن دو باتن
کامیار صلواتی

شنبه ۴ خرداد ۱۳۹۸

دوباتن را به نثر روان‌ و ناداستان‌های عمیقاً سرگرم‌کننده‌اش می‌شناسند. هنر سیر و سفر هم هردوی این ویژگی‌ها را داراست. دوباتن در این کتاب ما را به مکاشفه‌ای عمومی دعوت می‌کند: چرا در سفر از بعضی چیزها لذت می‌بریم؟ چرا پیش از سفر سرشار از آن حس دوست‌داشتنی هستیم، اما وقتی سفرمان را واقعاً آغاز می‌کنیم، ناامید می‌شویم؟ چرا حتی پدیده‌های به ظاهر پیش پا افتاده برای ما در سفر جذاب به نظر می‌رسند؟ هنر در این میان چه نقشی دارد و چگونه می‌تواند باعث شود تا سفری غنی‌تر داشته باشیم؟ و بالاخره، آیا می‌توانیم در خانه‌ هم سفر کنیم؟

دوباتن برای پاسخ دادن به این سؤال‌ها، علاوه بر تجربیات شخصی، از نوشته‌ها و آثار افراد بزرگ کمک می‌گیرد. با کمک ادوارد هاپر و شارل بودلر، زیبایی شاعرانۀ «انزوا در فضاهای مدرن روزمره» را شرح می‌دهد. از گوستاو فلوبر، علاقه‌اش به مصر قرن نوزدهم و تنفر او از فرانسه می‌نویسد و با بازخوانی نوشته‌های او، علت جذابیت «غریب‌منظره»ها را واکاوی می‌کند. از جان راسکین، طراحی‌ها و «واژه‌نقاشی»های‌‌ او، به اهمیت «آگاهی» و «درک» پدیده‌های پیرامونی برای آنچه که «مالکیت زیبایی» می‌داند می‌رسد. اشعار ویلیام وردزورث را بررسی می‌کند تا جذابیت طبیعت را در کوچک‌ترین جزییات‌اش نشان دهد، و بالاخره نشان می‌دهد که نقاشی‌های ون‌گوگ و دیگر آثار هنری چگونه می‌توانند باعث شوند تا یک سفر، یک جغرافیا یا یک منظره، در چشم ما به شکل کاملاً متفاوتی جلوه کند.

کتاب از شرح دلشوره‌های پیش از سفر آغاز می‌شود؛ از ندای وسوسه‌کننده‌ای که با ورق زدن یک کاتالوگ تبلیغی مسافرتی پررنگ و لعاب بر ذهن مسلط می‌شود و همه‌ی تصورات ما از سفر را تحت‌تأثیر قرار می‎­دهد. اما همۀ این تصویرها و تصورها دقیقاً به زمان پیش از سفر اختصاص دارد. آن همه رنگ و لعاب باعث می‎­شود فراموش کنیم که حتی در آن مکان دلربای رنگارنگ، باز این ما، ذهن ما، و نیازها و دغدغه‌های روزمرۀ آزاردهندۀ ماست که همراهمان به سفر می‌آید. در ادامه، در فصل «در باب سفر به مکان‌های گوناگون»، از چرایی جذابیت مکان‌های دیگر، و البته فضاها و ابزار مربوط به سفر می‌گوید: قطارها، بزرگراه‌ها، فرودگاه‌ها، هواپیماها، رستوران‌های بین راهی، و هتل‌ها. در فصل بعدی، «در باب غریب‌منظره‌ها»، دلایل دلبستگی ما به چیزهای غریب و نو و رابطۀ آن‌ها با آرزوها و وضعیت جایی که در آن زندگی می‌کنیم (وطن، شهرمان و ...) را بررسی می‌کند. در فصول بعدی،‌ یعنی «در باب کنجکاوی» و «در باب تعالی»، دوباتن به ترتیب از اهمیت و جایگاه کشف و یافتن پدیده‌های نو، و مفهومی به نام «امر متعالی[1]» حرف می‎­زند. او در ادامه از نحوۀ ارتباط این مفهوم با حس زیبایی، ترس، و قدرت در سفر می‌گوید که در بعضی مناظر طبیعی وجود دارند. بعد از آن به ترتیب از نقش پررنگ هنر در ارتقای ادراک و حساسیت ما نسبت به مکان‌های گوناگون، و اهمیت دقت در محیط به وسیلۀ طراحی و توصیف می‌نویسد و بالاخره در فصل آخر، یعنی «بازگشت: درباب عادت کردن»، با بررسی اثری از دومستر با نام سفر به دور اتاقم، نقطۀ پایانی بر تأکیدهای پیشین‌اش بر اهمیت ذهن مسافر و نوع نگاه او به محیط پیرامون می‌گذارد.

هنر سیر و سفر

هنر سیر و سفر

نویسنده: آلن دو باتن ناشر: نیلوفر قطع: شمیز,رقعی نوع جلد: قیمت: 25,000 تومان


[1] Sublime

میم

لام

مصیبت های شاغل بودن

آلن دو باتن ,
15,000 تومان

یک هفته در فرودگاه

آلن دو باتن ,
20,000 تومان

تسلی بخشی های فلسفه

آلن دو باتن ,
32,000 تومان

جستارهایی درباب عشق

آلن دو باتن ,
20,000 تومان

هنر همچون درمان

جان آرمسترانگ , آلن دو باتن ,
25,000 تومان