راستش را بخواهید...

نگاهی به کتاب گفتمان و حقیقت نوشتۀ میشل فوکو
نسرین ریاحی‌پور

دوشنبه ۳۰ اردیبهشت ۱۳۹۸

دوست داشتم حقیقت را بدانم و کسی باشد که به من بگوید چه رخ داده است؛ اما لابه‌هایم پاسخی نداشت؛ هرچند، تمام تاریخ را فریاد زده بودم. با خود اندیشیدم: حقیقت گویی نیست و ناگهان پی بردم؛ تنها هستم.  

کتاب گفتمان و حقیقت درس گفتارهای میشل فوکو دربارۀ راستگویی و نیاز انسان بدان است. کتابی کوچک که با مرور و تحلیل نمایشنامه‌های اریپید ابتدا به بیان ویژگی‌های  انسان حقیقت‌گو و «پارسیاستس» می‌پردازد و سپس روند تغییر حقیقت‌گویی را در یونان قدیم بررسی می‌کند. حقیقتی که کم‌کم، نه از طریق خدایان، که معبد دلفی نماینده آنست؛ بلکه توسط مردم به مردم و از طریق «پارسیا» واگشود می‌شود. پارسیا حقیقتیست که نسبت ویژه ای با رک‌گویی، رویارویی با خطر، انتقاد از خود یا دیگری و ناموس اخلاقی دارد. در پارسیا فرد حقیقت را به جای کذب یا سکوت، خطر مرگ را به جای حیات و امنیت، انتقاد را به جای چاپلوسی، و تکلیف اخلاقی را به جای منافع شخصی انتخاب می‌کند.

 در بخش‌هایی از این اثر می‌خوانیم که چگونه قهرمانان در مواجهه با ترس‌آورترین شرایط، راست‌گویی را برمی‌گزینند، چگونه حقیقت‌گویی و رازداری در برابر یکدیگر می‌ایستند و چگونه ترس بی‌آبرویی حقیقت را ذبح می‌کند، با وجود این کسانی هستند که بر می‌خیزند تا جان خود را با درستکاری معاوضه کنند؛ هر چند طبقۀ اجتماعی فرودستی دارند و در جامعۀ آتن چندان پذیرفته نیستند.  

گفتمان و حقیقت: تبارشناسی حقیقت گویی و فلسفه در تمدن غرب محتوایی فلسفی دارد و لحن نگارش آن به شیوۀ مرسوم فوکو مشکل است. پس مطالعۀ آن به سبب پیچیدگی محتوا، گاهی به تمرکز بیشتری نیاز دارد؛ اما جذابیت داستان‌های آمیخته با فلسفه خواننده را پیش می‌‌‌‌برد.

شاید خوانش «گفتمان و حقیقت» راهی پیش روی ما بگشاید تا در جهانی که خیل عظیم دروغ گویان، فانوس به دست در جستجوی صداقتند؛ تصویری آشکارتر از چیستی حقیقت و مسیر پر فراز و نشیب حقیقت‌گویی به دست آوریم و بتوانیم پارسیاستس خود باشیم؛ زیرا حقیقت از درون ما و بی‌پرده سخن گفتن با خود آغاز می‌شود و بی وجود آن، در جهان، تنهایی هولناکی ما را دنبال می‌کند.  

گفتمان حقیقت

گفتمان حقیقت

نویسنده: میشل فوکو ناشر: دیبایه قطع: شمیز،رقعی نوع جلد: شمیز قیمت: 20,000 تومان

میم

لام

درس های نیچه برای زندگی

جان آرمسترانگ ,
16,000 تومان

نقد چیست؟ و پرورش خود

میشل فوکو ,
28,000 تومان

فلسفه روشنگری

ارنست کاسیرر ,
45,000 تومان

سال رویاهای خطرناک

اسلاوی ژیژك ,
24,000 تومان

فلسفه مدرن فرانسه

رابرت ویكس ,
48,000 تومان